همزمان با تشدید محدودیتهای لجستیکی و تأثیر تحولات اخیر منطقه بر تجارت دریایی، استفاده از ظرفیت بنادر عمان و عراق به عنوان مسیرهای جایگزین برای حفظ جریان مبادلات در دستور کار قرار گرفته است.
به گزارش مرکز رسانه بامداد؛ به نقل از مهر، در شرایطی که تحولات امنیتی و تنشهای منطقهای طی ماههای اخیر ساختار تجارت و حملونقل دریایی در خلیج فارس را با تغییرات جدی مواجه کرده، فعالان اقتصادی نیز به دنبال مسیرهای جایگزین برای حفظ جریان تجارت و کاهش آثار محدودیتهای لجستیکی هستند. در این میان، اظهارات خورشید گزدرازی رئیس اتاق بازرگانی بوشهر نشان میدهد که راهبرد جدید بخش خصوصی و تجاری استان، کاهش وابستگی به مسیرهای سنتی و حرکت به سمت استفاده از ظرفیت بنادر کشورهای همسایه بهویژه عمان و عراق است.
گزدرازی با اشاره به مشکلات ایجاد شده در تعاملات تجاری با امارات متحده عربی اعلام کرده است که فعالان اقتصادی استان بوشهر به سمت ایجاد مسیرهای جدید حملونقل و ترانزیت کالا حرکت کردهاند. به گفته وی، در حال حاضر استفاده از ظرفیت بنادر عمان در دستور کار قرار گرفته و همزمان توافقات اولیه با عراق نیز برای استفاده از ظرفیت بندر امالقصر انجام شده است تا بخشی از کالاهای تجاری و همچنین کالاهای مرتبط با فعالیتهای ملوانی از این مسیرها وارد بنادر بوشهر شوند.
این تغییر رویکرد در شرایطی رخ میدهد که طی هفتههای اخیر تحولات امنیتی منطقه بر شبکه حملونقل دریایی خلیج فارس تأثیر مستقیم گذاشته است. گزارشهای بینالمللی نشان میدهد شرکتهای بزرگ کشتیرانی در ماههای اخیر به دلیل افزایش ریسکهای منطقهای، محدودیتهایی در مسیرهای سنتی اعمال کردهاند و برخی خطوط حملونقل نیز مسیرهای جایگزین را در دستور کار قرار دادهاند. همچنین اختلال در تردد دریایی در برخی مسیرهای راهبردی باعث افزایش هزینههای حمل کالا و طولانیتر شدن زمان ترانزیت شده است.
بنادر عمان و عراق در کانون راهبرد تجاری کشور
در چنین فضایی، عمان به دلیل موقعیت جغرافیایی ویژه و دسترسی به آبهای آزاد، به یکی از مهمترین گزینههای جایگزین تبدیل شده است. برخی تحلیلهای منطقهای نشان میدهد که مسیرهای تجاری عمان در ماههای اخیر بهعنوان «مسیرهای مکمل» در حال ایفای نقش هستند و ظرفیت بنادری مانند دقم و صلاله بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفتهاند.
در کنار عمان، عراق نیز میتواند نقش مهمی در ایجاد مسیرهای جدید برای تجارت استان بوشهر ایفا کند. بندر امالقصر به عنوان مهمترین بندر آبعمیق عراق از ظرفیت قابل توجهی در حوزه جابهجایی کالا برخوردار بوده و به عنوان مهمترین بندر آبعمیق عراق از ظرفیت قابل توجهی در حوزه جابهجایی کالا برخوردار است. همچنین در سالهای گذشته نیز بهدلیل موقعیت استراتژیک خود اهمیت ویژهای داشته است. گزارشهای اخیر نیز نشان میدهد روند فعالیت این بندر همچنان ادامه دارد و تسهیل برخی فرآیندهای عملیاتی در آن در حال انجام است.
کارشناسان معتقدند تغییر مسیرهای تجاری و استفاده از بنادر جایگزین، علاوه بر کاهش فشار ناشی از محدودیتهای فعلی، میتواند در بلندمدت موجب تنوعبخشی به شبکه لجستیکی کشور شود. وابستگی بیش از اندازه به یک یا دو مسیر سنتی همواره از نقاط آسیبپذیر تجارت خارجی بوده و رخدادهای اخیر نیز این مسئله را بار دیگر برجسته کرده است.
با این حال، ایجاد مسیرهای جدید به تنهایی کافی نخواهد بود و موفقیت این راهبرد نیازمند توسعه زیرساختهای حملونقل، تسهیل فرآیندهای گمرکی، تقویت خطوط کشتیرانی و ایجاد هماهنگی میان دستگاههای اجرایی و بخش خصوصی است. در صورت تحقق این الزامات، ایران میتواند از شرایط فعلی نه صرفاً بهعنوان یک چالش، بلکه بهعنوان فرصتی برای بازتعریف جایگاه خود در تجارت منطقهای استفاده کند.
اکنون به نظر میرسد در شرایطی که تحولات منطقهای مسیرهای سنتی تجارت را با ابهام مواجه کرده، نگاه به ظرفیتهای جدید در عمان و عراق به تدریج از یک راهکار موقت به یک رویکرد راهبردی در اقتصاد دریا محور جنوب کشور تبدیل میشود.
