افزایش نرخ ولادت در خراسان شمالی؛ زنگ هشدار یا نشانه پویایی جمعیت؟

نوای بامداد — به نقل از ایرنا

در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ ثبت احوال خراسان شمالی از ثبت پنج هزار و ۵۸۸ واقعه ولادت در استان خبر داد که نشان دهنده نرخ ولادت ۱۱ ۹ در هزار است این آمار در حالی منتشر شده که میانگین سنی مادران نیز به ۲۹ ۵ سال رسیده رقمی که کمی پایین تر از میانگین سنی مادران در سطح کشور (۳۰ ۲ سال) است

بررسی آمار ولادت و ساختار جمعیتی

بر اساس گزارش نبی‌الله صداقتی، مدیرکل ثبت احوال خراسان شمالی، از کل ولادت‌های ثبت‌شده در این بازه زمانی، ۲ هزار و ۸۷۷ نوزاد پسر و ۲ هزار و ۷۱۱ نوزاد دختر بوده‌اند. نسبت جنسی تولد در استان همچنان به نفع پسران است، مسئله‌ای که می‌تواند از منظر جمعیت‌شناسی و سیاست‌های اجتماعی، مورد توجه قرار گیرد.

نکته قابل توجه دیگر تعداد ولادت های چندقلوزایی در استان است از مجموع موارد ثبت شده ۲۰۹ مورد مربوط به چندقلوزایی بوده که شامل ۹۸ دوقلوزایی ۳ مورد سه قلوزایی و یک مورد چهارقلوزایی می شود این میزان چندقلوزایی نسبت به کل تولدها قابل تأمل است و به گفته مسئولان باید در سیاست گذاری های سلامت مادر و نوزاد مدنظر قرار گیرد

پراکندگی جغرافیایی چندقلوزایی در استان

مرکز استان، شهر بجنورد، بیشترین سهم از چندقلوزایی‌ها را به خود اختصاص داده است. در این شهر، ۵۸ مورد دوقلوزایی، ۳ مورد سه‌قلوزایی و یک مورد چهارقلوزایی به ثبت رسیده که مجموعاً نشان‌دهنده ۶۲ درصد موارد چندقلوزایی کل استان است.

سهم گروه‌های سنی مادران

طبق گزارش ثبت احوال، بیشترین ولادت‌ها متعلق به گروه سنی ۳۰ تا ۳۴ سال بوده که با ثبت یک هزار و ۳۳۵ تولد در این گروه، ۷۰۰ نوزاد پسر و ۶۳۵ نوزاد دختر متولد شده‌اند. این داده‌ها نشان می‌دهد که زنان در این بازه سنی، بیشترین نقش را در باروری ایفا کرده‌اند.

افزایش میانگین سن مادران از ابتدای دهه ۹۰ تاکنون یکی از تحولات بارز در الگوی باروری ایران است در خراسان شمالی نیز میانگین سنی ۲۹ ۵ سال برای مادران می تواند بیانگر تأخیر در فرزندآوری توجه به تحصیلات شغل و وضعیت اقتصادی باشد

مقایسه با آمارهای گذشته و میانگین کشوری

بررسی روند سال‌های گذشته نشان می‌دهد که نرخ ولادت در خراسان شمالی با افت و خیزهایی همراه بوده است. طبق داده‌های سال ۱۴۰۱، نرخ ولادت استان حدود ۱۵.۶ در هزار بوده که نسبت به وضعیت فعلی کاهش محسوسی داشته است. این افت می‌تواند ناشی از عوامل متعدد اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی باشد که باید با نگاهی جامع تحلیل شود.

در حالی که میانگین کشوری نرخ ولادت در حدود ۱۰ ۵ تا ۱۱ در هزار گزارش شده نرخ ۱۱ ۹ در هزار در خراسان شمالی همچنان بالاتر از میانگین ملی است این موضوع نشان دهنده پویایی نسبی جمعیت در استان است; اما تداوم آن نیازمند سیاست گذاری های حمایتی از خانواده ها به ویژه زوج های جوان خواهد بود

پیامدهای جمعیتی و الزامات سیاستی

کاهش تدریجی نرخ ولادت و افزایش سن مادران در سطح ملی، زنگ هشدار جدی برای آینده جمعیت کشور است. اگرچه خراسان شمالی فعلاً از میانگین کشوری جلوتر است، اما روند کاهشی آمار در سال‌های اخیر بیانگر نیاز به مداخلات هدفمند است.

کارشناسان جمعیت شناسی معتقدند که یکی از دلایل کاهش نرخ باروری تغییر سبک زندگی کاهش میل به ازدواج افزایش بیکاری گرانی مسکن و نبود حمایت های اجتماعی و اقتصادی از خانواده هاست به همین دلیل لازم است بسته های حمایتی متنوعی در حوزه تسهیلات ازدواج اشتغال جوانان بیمه های باروری و مراقبت های دوران بارداری طراحی و اجرا شود

جمعیت بیش از یک میلیون نفر؛ فرصتی برای آینده

جمعیت خراسان شمالی بر اساس آمار رسمی، بیش از یک میلیون و پنج هزار نفر است. این جمعیت اگر با برنامه‌ریزی درست در حوزه اشتغال، سلامت، آموزش و فرهنگ حمایت شود، می‌تواند زمینه‌ساز توسعه پایدار منطقه باشد.

مدیرکل ثبت احوال استان تأکید دارد که اطلاعات مربوط به نرخ ولادت نسبت جنسی و پراکندگی چندقلوزایی مبنای مناسبی برای برنامه ریزی های جمعیتی و بهداشتی در استان خواهد بود او همچنین بر لزوم توجه مسئولان به سلامت مادران و نوزادان به ویژه در مناطق محروم و دورافتاده استان تأکید کرد

سخن پایانی

در مجموع، آمارهای ثبت‌شده در نیمه نخست سال ۱۴۰۴ حاکی از وضعیتی نسبتاً مطلوب در حوزه زاد و ولد در خراسان شمالی است، اما استمرار این وضعیت در گروی توجه و حمایت همه‌جانبه از خانواده‌ها خواهد بود. سیاست‌گذاران باید از داده‌های موجود به عنوان ابزار دقیق تصمیم‌گیری استفاده کرده و برنامه‌هایی متناسب با ویژگی‌های فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی استان تدوین کنند.

موضوع ولادت نه تنها یک شاخص جمعیتی بلکه آینه ای از وضعیت اقتصادی بهداشتی و اجتماعی یک جامعه است آینده جمعیتی ایران به ویژه استان هایی مانند خراسان شمالی در گروی درک عمیق این شاخص ها و اتخاذ سیاست های هوشمندانه خواهد بود