احیای معادن خراسان شمالی؛ از ظرفیت بالقوه تا برنامهریزی دولت چهاردهم
در خراسان شمالی از ۲۹۶ پروانه بهرهبرداری، تنها ۱۴۱ معدن فعال هستند. مسئولان با تأکید بر احیای معادن نیمهفعال و ایجاد شهرک فرآوری، در پی تحول بخش معدن استان هستند.
نوای بامداد — به نقل از ایرنا
در حالی که استان خراسان شمالی از نظر منابع معدنی یکی از استان های غنی کشور به شمار می رود بررسی ها نشان می دهد که از مجموع ۲۹۶ پروانه بهره برداری صادر شده در این استان تنها ۱۴۱ معدن فعال هستند این موضوع در نشست اخیر شورای معادن استان مورد بررسی قرار گرفت و مسئولان استانی نسبت به احیای معادن غیرفعال و نیمه فعال تأکید کردند
دلایل غیرفعال بودن معادن
مهدی کرامتی، مدیرکل صنعت، معدن و تجارت خراسان شمالی در بیستمین جلسه شورای معادن استان اعلام کرد که دلایلی نظیر فرسودگی ماشینآلات معدنی، نبود تسهیلات کافی برای نوسازی تجهیزات، ضعف در زیرساختهای حملونقل و کمبود واحدهای فرآوری معدنی، از مهمترین عوامل غیرفعال شدن یا عدم بهرهبرداری مناسب از برخی معادن استان هستند.
وی با اشاره به پتانسیل عظیم ذخایر معدنی استان گفت «برآوردها نشان می دهد که معادن استان حدود یک میلیارد تُن ذخیره معدنی دارند که ۸۰ درصد این ذخایر را مصالح ساختمانی تشکیل می دهند » این آمار نشان دهنده ظرفیت قابل توجهی برای توسعه صنایع وابسته به معادن در خراسان شمالی است
احداث شهرک تخصصی معدنی برای فرآوری و اشتغالزایی
در راستای بهبود وضعیت معادن و جلوگیری از خامفروشی، کرامتی از اختصاص ۵۰۰ هکتار زمین برای ایجاد یک شهرک تخصصی معدنی در استان خبر داد. این شهرک قرار است در شهرستانهای اسفراین و بام و صفیآباد جانمایی شود. هدف از این طرح، تمرکز بر فرآوری مواد معدنی در داخل استان، افزایش ارزش افزوده محصولات و ایجاد اشتغال پایدار عنوان شده است.
احداث چنین زیرساخت هایی می تواند زنجیره ارزش مواد معدنی را کامل کند و علاوه بر جلوگیری از خروج مواد خام از استان با جذب سرمایه گذاران داخلی و خارجی زمینه ساز توسعه صنعتی و اقتصادی منطقه شود
تأکید استاندار بر احیای معادن نیمهفعال
بهمن نوری، استاندار خراسان شمالی، در این نشست، بر لزوم احیای معادن نیمهفعال تأکید کرد و گفت: «لازم است جلسات کارشناسی با حضور دستگاههای متولی برای بررسی علل رکود در معادن برگزار شود و راهکارهای اجرایی برای بازگرداندن این معادن به چرخه تولید ارائه گردد.»
وی با بیان اینکه توسعه معادن می تواند محرکی برای اقتصاد استان باشد افزود «ایجاد معادن جدید در کنار فعال سازی معادن راکد می تواند ظرفیت تولید مواد معدنی استان را به حداکثر برساند »
مشکلات مزایدههای معدنی و لزوم تسهیل فرآیندها
یکی از چالشهای مطرحشده در جلسه، عدم برگزاری منظم مزایدهها برای واگذاری معادن بود. به گفته نوری، این موضوع نیازمند بررسی دقیق است چرا که تأخیر در مزایدهها میتواند مانعی بر سر راه ورود بخش خصوصی به حوزه معدن باشد.
تسریع در روند مزایده ها و شفاف سازی فرایندهای اداری می تواند گامی مهم در جذب سرمایه گذاری و بهره برداری بهینه از منابع معدنی باشد
لزوم جلوگیری از خامفروشی مواد معدنی
استاندار خراسان شمالی همچنین بر موضوع فرآوری مواد معدنی تأکید کرد و گفت: «باید با احداث کارخانههای فرآوری در داخل استان از خامفروشی جلوگیری کنیم.» نوری افزود: «افزایش ارزش افزوده، بهرهوری اقتصادی و ایجاد اشتغال از مهمترین مزایای راهاندازی واحدهای فرآوری در استان خواهد بود.»
به گفته کارشناسان بخش عمده ای از مواد معدنی استان همچنان به صورت خام به دیگر مناطق کشور یا حتی خارج از کشور ارسال می شود این در حالی است که ایجاد صنایع پایین دستی می تواند اشتغال زایی قابل توجهی را به همراه داشته باشد
گامهای دولت چهاردهم در توسعه معدنی استان
بر اساس گزارشهای منتشرشده از سوی ایرنا، دولت چهاردهم اهتمام ویژهای به حوزه معدن در خراسان شمالی دارد. از جمله این اقدامات میتوان به افزایش ۳۸ درصدی صدور پروانههای اکتشاف معدنی در ششماهه نخست سال جاری اشاره کرد. همچنین، پیگیری برای توسعه زیرساختهای معدنی از جمله حملونقل، تسهیلات نوسازی و تسهیل مجوزها، از جمله برنامههای دولت برای رونق معادن استان است.
دولت همچنین با هدف کاهش بیکاری در مناطق محروم و روستایی در تلاش است تا معادن کوچک مقیاس را نیز فعال کرده و فرصت های شغلی جدیدی ایجاد کند طرح هایی مانند تشکیل کنسرسیوم های معدنی و حمایت از معادن کوچک و متوسط نیز در دستور کار قرار دارد
چشمانداز آینده معادن در خراسان شمالی
با توجه به پتانسیل بالای معدنی استان و برنامهریزیهای صورتگرفته، انتظار میرود در سالهای آتی شاهد تحولاتی جدی در بخش معدن خراسان شمالی باشیم. اجرای کامل طرح شهرک معدنی، افزایش صدور مجوزها، تسهیل جذب سرمایهگذار و ایجاد واحدهای فرآوری، میتواند این استان را به یکی از قطبهای معدنی شرق کشور تبدیل کند.
با وجود چالش هایی مانند کمبود زیرساخت ضعف در ماشین آلات و مشکلات مزایده ای هم افزایی میان دولت بخش خصوصی و نهادهای استانی می تواند بستری مناسب برای شکوفایی معادن فراهم آورد آینده معادن خراسان شمالی با چنین برنامه هایی نویدبخش توسعه ای پایدار و اشتغال آفرین خواهد بود