به گزارش مرکز رسانه بامداد؛ به نقل از ایسنا، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان رضوی در تشریح برنامههای هفته میراث فرهنگی اظهار کرد: در مجموع، بیش از ۸۷ عنوان برنامه در سطح استان برای این هفته پیشبینی شده که آغاز اجرای آنها همزمان با برگزاری روز بزرگداشت فردوسی بوده است.
سید جواد موسوی روز یکشنبه ۲۷ اردیبهشت در نشست خبری که به مناسبت روز جهانی موزهها و هفته میراث فرهنگی در محل موزه بزرگ خراسان برگزار شد، با اشاره به شرایط کشور در سال گذشته و جنگ رمضان، اظهار کرد: با توجه به جنگ تحمیلی ۱۲ روزه، اغتشاشات دی سال ۱۴۰۴ و جنگ رمضان، اتفاقی که مردم رقم زدند را میتوان به بعثت و حماسهآفرینی تعبیر کرد. حضور مردم در خیابانها و میدانداری آنان، اقدامی قابل تقدیر بود.
وی با تشریح ابعاد خسارتهای وارده به میراث فرهنگی کشور در جریان جنگ اخیر افزود: در سطح کشور، ۱۵۳ اثر تاریخی ثبت شده در فهرست آثار ملی مورد تعرض قرار گرفت و ۵۷ موزه در ۲۱ استان آسیب دید. با این حال، با همراهی مردم و تشکیل زنجیره انسانی در برخی اماکن تاریخی، این پیام به کشورهای صهیونیستی و افکار عمومی جهان مخابره شد که هدف صهیونیستها نه جنگ، بلکه نابودی تاریخ و تمدن این سرزمین است.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان رضوی با اشاره به تقارن هفته میراث فرهنگی با روزهای ملی بزرگداشت خیام، عطار و فردوسی گفت: هفته میراث فرهنگی با روز بزرگداشت فردوسی آغاز شد که این تقارن، پیوندی حماسی ایجاد کرد و زمینهساز اتفاقات خوبی شد. حضور پرشور مردم نیز نشان داد که همواره پای کار و در میدان هستند. ساماندهی مرکز اسناد و کتابخانهها از جمله اقداماتی بود که در ایام جنگ انجام شد و در همین راستا بیش از ۳۷۶۸ جلد کتاب فهرستنویسی، طبقهبندی و در سایت اداره کل بارگذاری شد. همچنین در این ایام، سپر آبی در تمامی موزهها نصب، پوششهای حفاظتی لحاظ و اشیا به نقاط امن منتقل شدند.
موسوی در تشریح برنامههای هفته میراث فرهنگی بیان کرد: در مجموع بیش از ۸۷ عنوان برنامه در سطح استان برای این هفته پیشبینی شده که همزمان با روز بزرگداشت فردوسی آغاز شده است. برگزاری برنامههای حوزه نقالی در آرامگاه فردوسی و نمایشگاه آثاری با رویکرد حماسی در این مجموعه از جمله این برنامههاست. همچنین شاهنامهخوانی در مساجد نیز با استقبال خوبی همراه بود. افزون بر این، افتتاح دفتر انجمن مفاخر سبزوار، اجرای برنامههای مشترک با آستان قدس رضوی و موزههای آن، برگزاری نمایشگاههای صنایع دستی در کنار پایگاههای پژوهشی، افتتاح چهار پایگاه اقامتی بومگردی و آغاز عملیات مرمت ۲۵ اثر تاریخی در استان از دیگر برنامههای پیشرو به شمار میرود.
وی از مرمت ۹۹ اثر و ۴۸ بنای تاریخی با مشارکت مردم خبر داد و افزود: در برنامه هفتم توسعه بندی پیشبینی شده که بر اساس آن میتوان از ظرفیتهای مالیاتی برای حفظ، احیا و مرمت آثار تاریخی استان استفاده کرد؛ موضوعی که گامی مهم در تأمین منابع پایدار حوزه میراث فرهنگی محسوب میشود.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان رضوی از تکمیل مراحل ثبت جهانی مجموعه توس خبر داد و گفت: تمامی مراحل و اقدامات مربوط به پرونده ثبت جهانی توس انجام شده و بررسی این پرونده در شهریورماه در دستور کار قرار دارد. همچنین دو روستای استان نیز برای ثبت جهانی در حوزه گردشگری پیشنهاد شدهاند و تلاش خواهد شد از این ظرفیتها به بهترین شکل استفاده شود. در حال حاضر، استان خراسان رضوی دو پرونده ثبت میراث جهانی مجموعه تاریخی توس و روستای لیاب گناباد را دنبال میکند.
موسوی با اشاره به احیای بیش از ۱۵ خانه تاریخی در سطح استان، گفت: مردم نیز به سمت مشارکت در حفظ و احیای بناهای تاریخی حرکت کردهاند. انتظار میرود همکاری بیشتری در معرفی آثار تاریخی برای حفظ و حراست از آنها صورت گیرد. همچنین از دستگاههایی مانند راه و ترابری و سایر نهادهای مرتبط درخواست میشود در زمینه اطلاعرسانی و حفاظت از آثار تاریخی همکاری بیشتری داشته باشند.
وی تصریح کرد: بخش مهمی از مسئولیتهای هویتی شهر مشهد به شهرداری و سایر نهادها مرتبط است. در مشهد پروندهای با عنوان «پرونده رضوی» برای ثبت جهانی در دست اقدام قرار دارد که تمامی اجزای آن برگرفته از فرهنگ رضوی است. کمکاریهای صورتگرفته در این حوزه، متوجه همه دستگاهها و مجموعههاست و باید پذیرفت که بخش عمدهای از موضوعات فرهنگی مشهد بر مبنای فرهنگ رضوی تعریف میشود.
مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان رضوی در خصوص برنامه روز فردوسی و آمار بازدیدکنندگان توضیح داد: برای برنامه روز فردوسی، بلیطهایی به مردم ارائه شد که کاملاً رایگان بود و صرفاً با هدف ثبت آمار مراجعان توزیع شد. بر اساس آمارها، بیش از ۱۲ هزار نفر در ساعات برگزاری برنامه بلیط دریافت کردند که نشاندهنده استقبال گسترده مردم است.
موسوی با اشاره به وضعیت موزههای استان گفت: در حال حاضر ۶۳ موزه دولتی و خصوصی در استان فعال هستند و هوشمندسازی این موزهها بهعنوان یکی از برنامههای اصلی، با جدیت در دست پیگیری قرار دارد.
مرمت ۹۹ اثر استان در سال گذشته
در ادامه، حمید حلاجمقدم، معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان رضوی، با محکوم کردن اظهارات رئیسجمهور آمریکا درباره نابودی تمدن ایران، این سخنان را نشانه بیفرهنگی و خوی وحشیگری دانست و اظهار کرد: افتخار ایران اسلامی این است که نخستین خاستگاه تمدنی از منظر شهری و اجتماعی در این سرزمین شکل گرفته و حضور ۷۸ شب مردم در خیابانها نیز ریشه در همین فرهنگ و عرق هویت ملی دارد. آنچه در حوزه میراث فرهنگی اولویت اصلی به شمار میرود و رکن سیاستهای این حوزه در کشور محسوب میشود، صیانت و حفاظت از آثار و میراث تاریخی بهعنوان امانتی برای نسلهای آینده است.
وی با تأکید بر لزوم فرهنگسازی و اطلاعرسانی در حوزه میراث فرهنگی گفت: در کنار این افتخارات، باید به گونهای عمل شود که مردم، میراث فرهنگی را مانع توسعه تلقی نکنند. این موضوع مستلزم تمرکز بیشتر بر فرهنگسازی، اطلاعرسانی و مردمیسازی است تا حفاظت از میراث فرهنگی به گفتمانی غالب در سطح جامعه و افکار عمومی تبدیل شود. در این مسیر، رسانهها نقشی مؤثر و بیبدیل بر عهده دارند.
حلاجمقدم با اشاره به چالشهای اعتباری این حوزه خاطرنشان کرد: در سال گذشته مجموع اعتبارات پروژههای عمرانی اداره کل حدود ۵۰۰ میلیارد تومان بود که ۷۸ درصد آن به حوزه صنایع دستی اختصاص داشت. شرایط خاص کشور در سال گذشته موجب شد تخصیص اعتبارات مصوب به سمت مسائل بحرانی سوق پیدا کند و در نهایت، تنها حدود ۱۵ درصد از اعتبارات حوزه میراث فرهنگی تخصیص یابد. با این حال، از محل اعتبارات ابلاغی وزارتخانه و اعتبارات ملی، پیگیریهای لازم انجام شد و بر اساس وعدههای دادهشده، پیشبینی میشود ارقام مناسبی در روزهای آینده ابلاغ شود تا برنامههای حفاظت اضطراری و مرمتهای باقیمانده ادامه یابد.
معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان رضوی با تشریح رویکرد این معاونت در مدیریت پروژههای مرمتی افزود: اولویتبندی پروژههای مرمتی بر اساس نیازها و سرعت بهرهبرداری، از مهمترین برنامههای اولویتدار این حوزه است. برخی پروژهها سالها پیش آغاز شده و به دلایل مختلف به پایان نرسیدهاند. بر همین اساس، سیاستگذاریها بهگونهای انجام شده که پروژههایی که زودتر به مرحله بهرهبرداری میرسند، در اولویت قرار گیرند. همچنین تلاش میشود مرمت ابنیه تاریخی هر سال برای مردم ملموس و قابل مشاهده باشد.
وی با تأکید بر اهمیت مردمیسازی و جلب مشارکتهای عمومی گفت: بخشی از مردمیسازی به معنای حضور مستقیم مردم در فرآیند حفاظت است. جذب خیرین، سرمایهگذاران بخش خصوصی و بهرهگیری از منابع اعتباری شهرداریها، دهیاریها و سایر نهادها در حوزه احیای آثار تاریخی، از اولویتهای اصلی این حوزه محسوب میشود. در سال گذشته ۹۹ عملیات مرمت اثر در استان انجام شد که نزدیک به ۵۰ درصد آن با مشارکت بخش خصوصی، خیرین، شهرداریها، دهیاریها و اوقاف به انجام رسیده است.
حلاجمقدم در ادامه به تشریح آمار و دستاوردهای این حوزه پرداخت و گفت: در سال گذشته، ۵۱۲۰ شی تاریخی در موزههای استان ساماندهی و در سامانه جام، که ویژه ثبت مشخصات اشیای موزهای در سطح کشور است، ثبت شد. از مجموع ۶۳ موزه فعال استان، ۲۳ موزه زیرمجموعه اداره کل میراث فرهنگی، ۲۹ موزه غیروابسته و ۱۱ موزه خصوصی هستند. همچنین ۲۲ مجموعهدار خصوصی نیز با این اداره کل همکاری دارند. در سال گذشته، با وجود تمامی شرایط بحرانی، ۱۰۴ پرونده ثبت آثار و تعیین حریم آثار تاریخی انجام شد و خراسان رضوی بهعنوان استان برتر کشور در ثبت آثار در سال ۱۴۰۴ معرفی شد.
معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی خراسان رضوی با اشاره به ثبت دبیرستان «آیتالله کاشانی» در سال گذشته گفت: ثبت این دبیرستان بهعنوان یکی از مکانهای مرتبط با وقایع دفاع مقدس، از جمله اتفاقات مثبت سال گذشته بود.
کاهش ۴۳ درصدی جرائم حوزه میراث فرهنگی
در ادامه، سرهنگ سید علی باقری، فرمانده یگان حفاظت میراث فرهنگی خراسان رضوی، به ارائه آماری از عملکرد یگان حفاظت میراث فرهنگی استان پرداخت و اظهار کرد: در حوزه جرائم مرتبط با میراث فرهنگی، در بخش حفاریهای غیرمجاز طی سال ۱۴۰۴ تعداد ۳۷ مورد ثبت شده که نسبت به سال ۱۴۰۳ کاهش ۲۷ درصدی را نشان میدهد. همچنین در حوزه تخریب غیرمجاز، ۱۹ مورد در سال ۱۴۰۴ گزارش شده است.
وی با اشاره به کاهش چشمگیر تجاوز به حریم آثار تاریخی افزود: در حوزه تجاوز به حریم آثار، کاهش ۸۳ درصدی ثبت شده است. همچنین در بخش سرقت از اماکن تاریخی و فرهنگی، تعداد سرقتها از سه مورد در سال ۱۴۰۳ به یک مورد در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است. در زمینه ساختوسازهای غیرمجاز در حریم آثار نیز آمار از ۳۵۸ مورد در سال ۱۴۰۳ به ۱۵۸ مورد در سال ۱۴۰۴ رسیده که کاهش قابل توجهی را نشان میدهد. در مجموع، جرائم حوزه میراث فرهنگی استان نسبت به سال ۱۴۰۳ حدود ۴۳ درصد کاهش داشته است.
فرمانده یگان حفاظت میراث فرهنگی خراسان رضوی با اشاره به جرائم آثار ثبتی و غیرثبتی گفت: در مجموع جرائم آثار ثبتی و غیرثبتی، ۵۱ درصد کاهش ثبت شده است. همچنین در حوزه کشفیات در سال ۱۴۰۴، تعداد ۱۹۰ شیء اصل کشف شد که در مقایسه با ۵۵۰ مورد سال ۱۴۰۳، کاهش ۶۵ درصدی داشته است. افزون بر این، در سال گذشته هزار و ۴۷ مورد کشفیات اشیای بدل ثبت شد و در مجموع، کشفیات اصل و بدل در سال ۱۴۰۴، رشد ۱۰۳ درصدی را نشان میدهد.
باقری با اشاره به گستردگی فعالیتهای نظارتی یگان حفاظت تصریح کرد: بهصورت روزانه بین ۳۴۰ تا ۳۶۰ مورد سرکشی از آثار و بناهای تاریخی در سطح استان انجام میشود. همچنین سرکشی از بناهای خارج از محدوده شهری نیز با توجه به شرایط جنگی، بهطور ویژه در دستور کار قرار گرفت. شب گذشته نیز تعدادی حفار غیرمجاز دستگیر شدند که مراحل قانونی پرونده آنان در حال انجام است.
وی با معرفی سامانه ارتباطی این یگان گفت: سامانه سراسری ۰۹۶۲۹ بهصورت شبانهروزی آماده دریافت گزارشهای مردمی از سراسر کشور است. در سال ۱۴۰۴، تعداد ۲۲ مورد گزارش از طریق این سامانه دریافت شد که نسبت به سال قبل ۱۵ درصد افزایش داشته است.
